Opóźnienia dostaw części i sprzętu – kiedy wykonawca może zakwestionować obciążenie finansowe?
Brak podzespołów, awaria pojazdu, kolejka przy rozładunku czy błąd w dokumentach mogą przesunąć termin dostawy i zakłócić realizację całego kontraktu. Zleceniodawca często odpowiada na taką sytuację wystawieniem noty obciążeniowej. Nie oznacza to jednak, że wykonawca zawsze musi zapłacić wskazaną kwotę. Odpowiedzialność zależy od treści umowy, przyczyny opóźnienia i poniesionej szkody.
Kiedy wykonawca odpowiada za opóźnienie?
Podstawowe znaczenie ma art. 471 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim dłużnik powinien naprawić szkodę wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że było ono następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Zleceniodawca powinien zatem wykazać naruszenie umowy, wysokość szkody i związek przyczynowy między opóźnieniem a poniesionymi kosztami.
Samo przekroczenie terminu nie zawsze wystarcza do obciążenia wykonawcy. Znaczenie ma to, czy opóźnienie powstało z jego winy, czy wynikało np. z nieprzygotowania miejsca dostawy, przekazania błędnego adresu, zmiany zamówienia albo zwłoki po stronie odbiorcy.
Jak ocenić zasadność kary umownej?
Jeżeli umowa przewiduje karę za opóźnienie, należy sprawdzić, za jakie zdarzenie może zostać naliczona i jak określono jej wysokość. Art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala zastrzec karę umowną za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego. Nie zwalnia to jednak kontrahenta z obowiązku stosowania zapisów umowy zgodnie z ich treścią.
Wykonawca może również powołać się na art. 484 § 2 KC, jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane albo kara jest rażąco wygórowana. W takim przypadku można żądać jej zmniejszenia. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, ponieważ nie istnieje próg, po którego przekroczeniu karę uznaje się za przeszacowaną.
Co zmienia prawo transportowe?
Gdy obciążenie dotyczy opóźnienia przewozu, zastosowanie mogą mieć przepisy szczególne. W krajowym transporcie art. 83 ust. 1 Prawa przewozowego ogranicza odszkodowanie za szkodę inną niż szkoda w przesyłce do podwójnej kwoty przewoźnego. Przy przewozie międzynarodowym art. 23 ust. 5 Konwencji CMR ustanawia limit w wysokości frachtu. Trzeba więc ustalić, czy nota wynika z umowy dostawy, umowy przewozu czy innego kontraktu. Od kwalifikacji stosunku prawnego zależą zasady odpowiedzialności i możliwe limity.
Jak przygotować odpowiedź na obciążenie?
Największe znaczenie ma szybka reakcja. Milczenie, brak dowodów albo bezwarunkowa zgoda na potrącenie należności mogą utrudnić późniejszą obronę przed nieuzasadnionym kosztem. Jeżeli dokument nie uwzględnia okoliczności zdarzenia lub właściwych przepisów, zasadne może być odwołanie od noty obciążeniowej.
Warto zabezpieczyć korespondencję, dane GPS, potwierdzenia awizacji oraz dokumenty załadunku i rozładunku. W odpowiedzi na notę trzeba wskazać przyczynę opóźnienia, zakres odpowiedzialności stron i błędy w wyliczeniu roszczenia.
Artykuł sponsorowany
